10 kruiden die collageen op natuurlijke wijze stimuleren
Vanaf ongeveer je 25e maakt je lichaam steeds minder collageen aan, het eiwit dat je huid stevig en veerkrachtig houdt. Gelukkig kun je de aanmaak op natuurlijke wijze ondersteunen. Vitamine C-rijke kruiden zoals moringa en camu camu, en mineraalrijke planten zoals brandnetel en heermoes, leveren de bouwstenen die je lichaam nodig heeft. In deze blog lees je welke kruiden en rituelen het meest helpen.
Wat is collageen?
De 28 bekende soorten collageen (Engelse link) zitten bijna overal in ons lichaam: in onze pezen, huid, botten, bloedvaten en zelfs in organen zoals je nieren en je hart. Collageen houdt onze weefsels bij elkaar. Ongeveer 30 procent van het eiwit in ons lichaam is collageen. Naarmate we ouder worden, gemiddeld vanaf ons 25e, beginnen we dit essentiële eiwit te verliezen, terwijl het zorgt voor zoveel structurele ondersteuning van skelet, huid, gewrichten en botten.
Waarom verliezen we collageen?
Het hele lichaam wordt beïnvloed door de collageenproductie. Collageen staat dan ook bekend als de 'steiger' die alles op zijn plaats houdt. Bij een tekort kunnen gezondheidsproblemen ontstaan zoals spierzwakte of hypermobiliteit in de gewrichten, osteoporose (botontkalking), tandbederf, abnormale bloedingen en blauwe plekken, en een gerimpelde, slappe of doffe huid.
Volgens wetenschappelijke studies maken we vanaf ons 25e minder collageen aan. Dit verschilt per persoon en hangt af van je levensstijl. Een voedingspatroon dat van nature rijk is aan vitamine C, antioxidanten, schone eiwitten en mineralen levert de bouwstenen om gezond te blijven, van binnen en van buiten. Een andere beslissende factor is stress. Blootstelling aan emotionele, mentale en biologische stress is een van de belangrijkste oorzaken van oxidatieve en cellulaire schade, die direct bijdraagt aan veroudering.
Sommige keuzes heb je zelf in de hand, zoals stoppen met roken, goed eten en minder of geen alcohol drinken. Andere niet, zoals genetische aanleg en omgevingsfactoren (zon, vervuiling). Die kunnen het collageenverlies allemaal versnellen. Omdat het lichaam vitamine C nodig heeft om collageen te maken, kan ook een vitamine C-tekort (tegenwoordig zeldzaam) het verlies versterken. Andere factoren zijn blootstelling aan zware metalen en giftige chemicaliën, chronische ziekten, hormonale disbalans, overmatig drugsgebruik, te weinig slaap of beweging en een stressvol leven.
Moet ik extra collageen nemen?
Het lichaam maakt collageen van aminozuren uit eiwitrijke voeding, en gebruikt daarbij vitamine C, zink en koper. Bekende eiwitrijke voedingsmiddelen zijn vlees, peulvruchten, vis en kip. Eet je die niet regelmatig, dan kun je overwegen collageen of een collageenbooster aan je voeding toe te voegen.
Zwangere vrouwen missen vaak belangrijke vitamines en mineralen, zoals bevestigd door deze studie van Purdue University uit 2019 (Engelse link). Deze vitamines en mineralen zitten ook in sommige collageensupplementen: vitamine D, C, A, B6, K en E, en foliumzuur, choline, ijzer, calcium, kalium, magnesium en zink. Collageen is een van de essentiële voedingsstoffen (Engelse link) voor een gezonde zwangerschap.
Wil je zwanger worden of ben je zwanger? Overleg dan met je verloskundige of arts of aanvullend collageen geschikt voor je is. Ben je niet zwanger, raadpleeg dan een kruidendeskundige of een andere expert op het gebied van plantengeneeskunde om te ontdekken hoe het stimuleren van collageen je algehele gezondheid kan verbeteren.
Hoe helpen kruiden bij de aanmaak van collageen?
Veel collageen-ondersteunende kruiden hebben vergelijkbare eigenschappen. Botversterkende kruiden zijn van nature rijk aan silica, calcium en mineralen, wat helpt bij sterke botten en bij herstel, bijvoorbeeld na een botbreuk. Sommige kruiden bevatten een soort 'heilige lijm': een verzachtend bindmiddel (slijmstof) dat, eenmaal verteerd, een krachtig voedsel wordt voor onze botten, ons bindweefsel en onze huid. Net als de 'lijm' waar dierlijk collageen om bekend staat, helpen deze slijmstoffen ook bij de spijsvertering. Kruiden die herstel en verjonging kunnen ondersteunen zijn heemst (marshmallow), heermoes, maïszijde, smeerwortel, chlorella, spirulina en slippery elm.
Weinig kruiden combineren de twee tegengestelde eigenschappen samentrekkend en verzachtend. Daarom zijn ze de moeite waard om goed te leren kennen. Verschillende van deze kruiden zijn uitgebreid wetenschappelijk onderzocht, op basis van eeuwenoud volksgebruik in culturen over de hele wereld.
Klassieke kruiden die rijk zijn aan silica, calcium en fosfor worden al sinds de oudheid gebruikt voor spieren en gewrichten, sterke botten en wondgenezing. Kruiden met veel verzachtende slijmstoffen zijn meestal ook uitstekend voor huid en bindweefsel. En kruiden met veel vitamine C helpen het lichaam collageen op te nemen en laten de collageenreceptoren optimaal werken.
Hieronder staan de krachtigste collageenboosters per categorie.
Vitamine C-rijke kruiden
1. Moringa (Moringa oleifera)
Dit blad is een natuurlijke energiebooster. Het is goed voor de spijsvertering en werkt rustgevend. Moringa is niet alleen rijk aan vitamine C, maar bevat naast veel eiwit ook een overvloed aan vitamine A en B, calcium, ijzer, magnesium en kalium. Het beschermt je collageen en helpt ook bij de aanmaak ervan.
2. Tijm (Thymus vulgaris)
Verse tijm bevat drie keer meer vitamine C dan sinaasappels en heeft een van de hoogste concentraties vitamine C van alle keukenkruiden. Tijm bevat daarnaast vitamine K, ijzer, calcium en mangaan.
3. Bessen (diverse soorten)
Volgens een studie uit 2008 (Engelse link) hebben bramen, bosbessen en frambozen de hoogste antioxiderende eigenschappen van veelgegeten fruit. Ze zijn ook een rijke bron van vitamine C: 100 gram bramen levert bijvoorbeeld 35 procent van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid. En het mooiste: je vindt ze vaak gewoon in je eigen tuin of dicht bij huis.
Kruiden voor een gezonde huid
4. Camu camu (Myrciaria dubia)
Met 60 keer meer vitamine C per portie dan een sinaasappel gaat camu camu ook pigmentatie van je huid tegen. De flavonoïden helpen je te beschermen tegen UV-straling, die rimpels en roodheid veroorzaakt. Camu camu is een natuurlijk schild tegen vervuiling en stuifmeel, en een uitstekend kruid bij een droge, jeukende huid.
5. Calendula (Calendula officinalis)
Calendula wordt al heel lang gebruikt om de huid te herstellen, voor wondgenezing en om je collageenreceptoren te activeren. Modern onderzoek heeft veel van deze voordelen, en meer, bevestigd. Ook het vermogen van calendula om je huid te beschermen tegen cellulaire en oxidatieve schade is aangetoond.
6. Hibiscus (Hibiscus rosa-sinensis)
In het regenwoud is hibiscus een hoofdvoedsel van inheemse volkeren. Hibiscus staat ook bekend als anti-aging toner. Het bevat alfahydroxyzuren (AHA's), natuurlijke exfolianten die helpen bij een vette huid en verstopte poriën, en zorgen voor een stevigere, gladdere huid.
Kruiden voor healthy aging
7. He shou wu (Fallopia multiflora)
Deze 'Chinese klimknoop' wordt vereerd als spiritueel kruid en kan helpen collageen te stimuleren. Andere eigenschappen: hij helpt je haarkleur te behouden, stimuleert energie, verjongt zenuwen en hersencellen en versterkt je botten.
8. Gynostemma (Gynostemma pentaphyllum)
Dit 'onsterfelijkheidskruid' wordt vaak gebruikt om zijn stimulerende werking, voor een betere spijsvertering, een gezond hart en bloedvaten en hormoonbalans. Het is een natuurlijke antioxidant en een rijke bron van vitamines en mineralen. Gynostemma kwam in de wetenschappelijke belangstelling omdat bevolkingsstudies lieten zien dat mensen die het regelmatig gebruikten langer en aanzienlijk gezonder leefden. Een klinische studie liet zelfs zien dat dagelijks gynostemma gedurende twee maanden veel tekenen van veroudering verminderde.
9. Brandnetel (Urtica dioica)
Brandnetels bevatten veel calcium, silica en zwavel, waardoor ze collageenreceptoren kunnen helpen stimuleren. Brandnetel zit vaak in schoonheidsproducten zoals shampoo en zeep, werkt herstellend en staat vooral bekend om zijn antiseptische eigenschappen. Al eeuwenlang wordt het gebruikt voor de haarverzorging, tegen haaruitval, voor gezond, glanzend haar en een gevoede hoofdhuid. Brandnetel is rijk aan vitamine A, B1, B5, C, D en E. De samentrekkende werking helpt de huid strakker te maken en beschermt onze collageenreceptoren.
10. Heermoes (Equisetum arvense)
Heermoes is een van de oudste planten ter wereld. De holle stengels en scheuten zijn een rijke bron van natuurlijk calcium, magnesium, kalium en silicakristallen. Veel van de geneeskrachtige eigenschappen van heermoes komen door het hoge silicagehalte. Silica is een essentieel sporenmineraal dat een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling, versterking en het behoud van gezonde botten en tanden. Silica herstelt ook zwak bindweefsel in bloedvaten, kraakbeen, pezen en collageen, de 'lijm' die onze huid en spieren bij elkaar houdt.
Vier rituelen die collageen ondersteunen
Kruiden, voeding en plantengeneesmiddelen worden zelden los gebruikt. Vaak gaan ze samen met rituelen. Hier zijn enkele rituelen uit genezingstradities over de hele wereld die helpen om je huid stralend te houden en gracieus ouder te worden.
1. Gua sha (oorsprong: China)
Een traditionele, natuurlijke Chinese huidtherapie waarbij instrumenten worden gebruikt om de meridianen te deblokkeren, de bloedsomloop te stimuleren en stilstaand bloed af te voeren. Moderne gua sha-stenen zijn meestal gemaakt van edelsteen. Varianten van rozenkwarts of amethist helpen collageen te stimuleren, gespannen spieren te ontspannen en de lymfedrainage te bevorderen.
2. Maya buikmassage (oorsprong: Guatemala, Belize en Mexico)
De curanderas van Midden-Amerika, zoals vroedvrouwen en lichaamswerkers, gebruiken deze techniek al eeuwenlang, vooral voor de reproductieve gezondheid van vrouwen. Stress en ontsteking veroorzaken talloze onevenwichtigheden en kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid, ook voor de collageenproductie. Deze massage kan gunstig zijn voor iedereen: voor een goede menstruatie en voor vrouwen die zwanger willen worden. Rosita Arvigo is een pionier die de Maya buikmassage uitgebreid heeft bestudeerd en onderwezen. Haar werk vind je op rositaarvigo.com (Engelse link).
3. Gezichtsstomen (oorsprong: wereldwijd)
Volgens Vogue Scandinavia houdt gezichtsstomen 'de matras van je huid mollig en sappig'. De bloedvaten verwijden, waardoor de bloedsomloop toeneemt en zuurstofrijk bloed voeding naar de weefsels brengt. Na verloop van tijd neemt de aanmaak van collageen toe, zeggen experts, maar al direct geeft je huid een gezonde gloed.
4. Kruidenbaden (oorsprong: Egypte)
Cleopatra zou in rozenblaadjes hebben gebaad, en heeft het kruidenbad misschien populair gemaakt. In de badhuizen van Rome werden kruiden gebruikt voor fysieke, mentale en emotionele kwalen. Baden en jezelf onderdompelen in speciale bronnen om te genezen wordt al duizenden jaren gedaan. Indiërs, Grieken en Egyptenaren zagen water als de bron van de wereld en van de mens. Alleen al onder de Saramaccaanse en Aucaanse Marrons in Suriname zijn meer dan 300 verschillende toepassingen van planten in baden gedocumenteerd (Engelse link).
Collageen stimuleren met kruiden en rituelen is een daad van zelfliefde. Daarom gaan deze rituelen hand in hand met plantengeneesmiddelen en kruidensupplementen. Lichaam en geest zijn met elkaar verbonden.
Spotlight op collageenboosters
Wil je je collageen van binnenuit ondersteunen? Bekijk dan de plantaardige Collageen Booster Original, de Collageen Booster Dirty Rose Chai en de Collagen Booster Face Oil van Anima Mundi, of de hele collectie collageenboosters.
Veelgestelde vragen over collageen
Vanaf welke leeftijd maak je minder collageen aan?
Gemiddeld vanaf je 25e. Hoe snel het gaat, hangt af van je levensstijl, stress, zon, roken en voeding.
Welke vitamine heb je nodig voor collageen?
Vooral vitamine C. Daarnaast gebruikt je lichaam zink en koper, en aminozuren uit eiwitrijke voeding.
Welke kruiden stimuleren collageen?
Vitamine C-rijke kruiden zoals moringa, tijm, bessen en camu camu, en mineraalrijke kruiden zoals brandnetel en heermoes. Ook calendula, hibiscus, he shou wu en gynostemma worden traditioneel gebruikt.